Hèt model voor een zelfsturende school

Je bent hier: Home / Over Cedin / Nieuws en achtergrond / Hèt model voor een zelfsturende school

Achtergrond

Hèt model voor een zelfsturende school

Als bestuurder of schoolleider heb je de taak het schip (lees: de school) of schepen te besturen. Jij staat aan het roer, maar het lijkt wel of de schepen steeds meer een eigen koers varen. De besturing heeft niet meer het gewenste effect. Er wordt steeds harder gewerkt om de schepen op koers te houden…. Toch beseft iedereen heimelijk dat het schip uiteindelijk gaat stranden.

Het ‘stuurloze schip’ wordt veroorzaakt door de complexiteit van de maatschappij waarin scholen zich bevinden. Complex door de belanghebbenden, zoals: kinderen, leerkrachten, ouders, gemeenten, OC&W, de maatschappij enz. Iedere belanghebbende stelt zijn eigen eisen aan de school. De complexiteit wordt daarnaast nog versterkt doordat iedere maatregel die wordt gesteld tijd nodig heeft, wil het zijn effect hebben. Interventie en resultaat liggen in tijd vaak ver uit elkaar. Bovendien kunnen bepaalde interventies leiden tot gedoe bij de belanghebbenden, omdat ze strijdig zijn met de eisen.

Hoe blijf je goed sturen in een complexe wereld?

Zowel de praktijk als de wetenschap hebben aangetoond dat organisaties met een hiërarchisch besturingsmodel in een dergelijke complexe wereld niet lang kunnen bestaan, tenzij ze in staat zijn de complexe wereld naar hun eigen hand te zetten. Dit zien we bijvoorbeeld bij multi-nationals of in de financiële wereld. Maar ook hier loopt het vaak slecht af. Vooral in de tegenwoordige tijd van groeiend maatschappelijk moreel besef.

Organisaties die wel kunnen blijven bestaan in een complexe wereld, hebben een gedistribueerd besturingsmodelof een netwerk besturingsmodel. Dit houdt in dat de organisatie bestuurd wordt door de autonomie van zelfsturende teams en/of afdelingen. Deze teams of mensen hebben de verantwoordelijkheid om zelfstandig en snel besluiten te nemen over wat er op dat moment gebeurt in hun omgeving. Het voordeel van deze aanpak is dat de organisatie snel reageert op veranderingen in de maatschappij. Bovendien worden de acties en besluiten genomen door de mensen en/of teams die de meeste actuele kennis hebben van de ontstane situatie. Een ander voordeel is dat de intrinsieke motivatie en passie weer terugkeert op de werkvloer. Mensen die in dergelijke organisaties werken, zeggen: “Ik heb mijn werk weer terug”.

Wat betekent dit voor een bestuur of een school?

Voor een scholenorganisatie betekent dit dat je de verantwoordelijkheden en bevoegdheden neerlegt in zelfsturende eenheden. Dus vanuit het bestuursbureau naar de scholen, van scholen naar de teams, van de teams naar de leerkrachten.

Sturing middels autonome teams en mensen wil niet zeggen dat het schoolbestuur niet meer nodig is. Deze is zeker nodig. Alleen verandert dit qua leiderschap en aanpak. Wil je als schoolbestuur de autonomie en zelfsturing bij de scholen, de verschillende bouwteams en leerkrachten leggen, dan is het absoluut nodig dat er gestuurd wordt op een gezamenlijke visie. Kaders, kernwaarden en principes moeten meegegeven worden. Het sturen van planning en control verschuift naar sturen vanuit dienend leiderschap. Hiermee maximaliseer je de autonomie van de leerkrachten en geef je alle ruimte aan de diverse (bouw)teams in scholen.

De scholen zijn daardoor continu afgestemd op de complexe samenleving en reageren adequaat op kleine en grote veranderingen. Hiermee ga je als school hoge toegevoegde waarde leveren aan ouders, kinderen en samenleving. De leerkracht krijgt zijn passie weer terug, omdat hijelke dag persoonlijk ervaart dat hij er weer echt toe doet.

Stap voor stap naar een nieuwe visie op organiseren

Cedin biedt een leergang voor schoolleiders, bestuurders en leerkrachten waarin zij worden getraind en begeleid om de bovenstaande visie op organiseren stap voor stap concreet vorm te geven op hun scholen. De kracht van dit organische veranderproces is een stapsgewijze ervaringsgerichte aanpak. Als schoolbestuur word je begeleid in het loslaten van de managementbesturing en tegelijk worden de teams getraind in het ontwikkelen van zelfsturing en autonomie. Loslaten en vertrouwen zijn belangrijke thema’s. Onderweg merk je als schoolbestuur dat je beter zicht krijgt over alle scholen zonder dat je vanuit je machtspositie nog controle hoeft uit te oefenen.

Is deze leergang nog een stap te ver? Kies dan voor een onderzoeks-workshop. In deze workshop start je met je huidige interne en externe situatie. Op basis hiervan worden een aantal mogelijke toekomstscenario’s in kaart gebracht. Eén van de scenario’s is de zelfsturende school. Middels scenario simulaties krijg je een beeld van de haalbaarheid, wenselijkheid en levensvatbaarheid. Na afloop van de workshop heb je een nieuwe stip op de horizon gezet voor jouw school, inclusief een strategie op hoofdlijnen. Zelf krijg je voldoende inzicht in de haalbaarheid van een zelfsturende school en weet je via welke strategie dit de grootste kans van slagen heeft.

De leergang zelfsturende school

Onderwerpen:

  • Lean Startup
  • De zelfsturende scholen: het fundament van visie, theorie en praktijk
  • Herijking schoolvisie en strategie
  • Vaststellen, inrichten en opstarten van autonome teams
  • Competenties en praktijken voor autonome leerkrachten en zelfsturende teams
  • Competenties en praktijken voor bestuurders en schoolleiders (dienend leiderschap)
  • Besturen en leidinggeven aan een samenhangend netwerk van autonome scholen, teams e/o leerkrachten
  • Informatie voorzieningen (noodzakelijke informatie uitwisseling tussen teams, management en buitenwereld)
  • De lerende schoolorganisatie (persoonlijk meesterschap, mentale beelden, gedeelde visie, teamleren, systeem denken/systemisch waarnemen)
  • Coaching, intervisie en supervisie

Oriënterend gesprek

Neem voor meer informatie of een oriënterend gesprek contact op met Klaas Michiel Elema.

Begeleiding en scholing
Kleuters anno nu: kleuteronderwijs in de 21ste eeuw
(Incompany cursus)
Managementtraining
(Incompany cursus)
De zin en onzin van beoordelen
(Incompany cursus)
Gerelateerd aanbod
Neem contact op

Heb je vragen over de dienstverlening van Cedin? Stuur ons een bericht en we nemen zo spoedig mogelijk contact met je op.

Start met typen en druk op enter om te zoeken..